Czy obywatelstwo i status pobytowy osoby wnioskującej o świadczenie rodzinne powinny przesądzać o odmowie przyznania świadczenia na rzecz dziecka mającego obywatelstwo polskie – o to zapytała Rzeczniczka Praw Dziecka Naczelny Sąd Administracyjny wykorzystując mechanizm uchwałodawczy jako instrument porządkowania orzecznictwa i eliminowania praktyk, które ograniczają prawa dzieci.

Dobro dziecka

Rzeczniczka Praw Dziecka złożyła wniosek do Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie uchwały rozstrzygającej rozbieżności w sprawach dotyczących świadczeń dla dzieci z rodzin polsko – cudzoziemskich.

– Czy obywatelstwo i status pobytowy osoby wnioskującej o przyznanie świadczenia rodzinnego na rzecz dziecka posiadającego obywatelstwo polskie, która to osoba nie mieści się w kręgu podmiotów uprawnionych do otrzymania tego świadczenia, wskazanych w art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych powinno przesądzać o wydaniu decyzji odmownej dotyczącej przyznania tego świadczenia? – zapytała 4 października 2025 r. Monika Horna-Cieślak Naczelny Sąd Administracyjny.

Świadczenia dla dzieci z rodzin polsko-cudzoziemskich. RPD wnosi do NSA o rozstrzygnięcie

Odpowiedź na to pytanie jest sprawą zasadniczą z punktu widzenia Rzeczniczki Praw Dziecka, ponieważ dotyczy realizacji zasady dobra dziecka, zakazu dyskryminacji oraz praw dziecka wynikających z Konstytucji RP, Konwencji o prawach dziecka i przepisów o świadczeniach rodzinnych.

Kluczowe kryterium

Pytanie dotyczyło kluczowego kryterium interpretacyjnego ustawy o świadczeniach rodzinnych: czy bezpośrednim beneficjentem pomocy jest dziecko (obywatel polski), czy raczej rodzic, którego status obywatelski lub pobytowy może być podstawą odmowy.

Postanowienie NSA

W postanowieniu z 25 marca 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny odmówił podjęcia uchwały. Jednocześnie jednak jasno wskazał, że kluczowe dla sprawy jest obywatelstwo dziecka.

Precyzując: nie obywatelstwo lub status pobytowy rodzica, lecz obywatelstwo dziecka ma zasadnicze znaczenie. Jeśli dziecko jest obywatelem polskim i zamieszkuje w Polsce, powinno mieć prawo do świadczenia rodzinnego, chyba że obowiązują inne przepisy (np. międzynarodowe umowy).

W orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych już wykształciła się główna, jednolita linia: sądy nie mogą odmawiać świadczenia dziecku – obywatelowi polskiemu tylko dlatego, że rodzic‑cudzoziemiec nie ma obywatelstwa polskiego lub konkretnego statusu pobytu.

W praktyce oznacza to, że Rzeczniczka Praw Dziecka uzyskała potwierdzenie swojego stanowiska: obywatelstwo dziecka jest najważniejsze.