Rzecznik Praw Pacjenta odpowiedział na wystąpienie Rzeczniczki Praw Dziecka w sprawie małoletnich osób ze zróżnicowanymi cechami płciowymi. RPP wskazał na potrzebę poszanowania autonomii dziecka, rozważenia odroczenia niekoniecznych medycznie zabiegów oraz zapewnienia odpowiedniego wsparcia psychologicznego dziecku i jego bliskim.
Monika Horna-Cieślak w piśmie z 4 lutego 2026 r. do Ministerstwa Zdrowia, Ministerstwa Sprawiedliwości, Rzecznika Praw Pacjenta i Prezesa Naczelnej Rady Lekarskiej podkreśliła, że sprawa była już przedmiotem wystąpienia Rzecznika Praw Obywatelskich do resortu zdrowia, Narodowego Funduszu Zdrowia oraz Rzecznika Praw Pacjenta.
– Jako Rzeczniczka Praw Dziecka (…) koncentruję się na sytuacji grupy szczególnie wrażliwej, jaką stanowią dzieci rodzące się ze zróżnicowanymi cechami płciowymi wymagające wzmożonej ochrony przed dyskryminacją, wykluczeniem społecznym, a także przed przemocą przybierającą niekiedy postać nie liczenia się z ich zdaniem – napisała Monika Horna-Cieślak.
Odpowiedź Rzecznika Praw Pacjenta na wystąpienie Rzeczniczki Praw Dziecka
Dzieci ze zróżnicowanymi cechami płciowymi. RPD apeluje w ich sprawie
Zasady wyrażania zgody na leczenie małoletnich
W odpowiedzi z 27 marca 2026 roku Rzecznik Praw Pacjenta podkreślił, że w przypadku ingerencji medycznych istotne znaczenie ma nie tylko możliwość ich przeprowadzenia, ale przede wszystkim moment ich wykonania oraz uzyskanie świadomej zgody pacjenta i jego przedstawiciela ustawowego.
Zgodnie z przepisami ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, małoletni, który ukończył 16 lat, ma prawo współdecydowania o leczeniu. Wymagana jest wówczas zgoda zarówno przedstawiciela ustawowego, jak i samego małoletniego pacjenta. W przypadku rozbieżności stanowisk sprawę rozstrzyga sąd opiekuńczy.
Zwrócono również uwagę na prawo małoletniego pacjenta do informacji o jego stanie zdrowia. Pacjent po ukończeniu 16. roku życia ma prawo do uzyskania informacji niezbędnych do świadomego podejmowania decyzji dotyczących leczenia, natomiast w przypadku dzieci młodszych zakres przekazywanych informacji jest ograniczony do informacji potrzebnych do prawidłowego przebiegu procesu diagnostycznego lub terapeutycznego.
Potrzeba ochrony autonomii i wsparcia dzieci
W ocenie Rzecznika Praw Pacjenta szczególnego znaczenia nabiera możliwość wyrażenia przez dziecko własnego stanowiska w sprawach dotyczących jego tożsamości i przyszłego funkcjonowania. Zwrócono uwagę, że osoba, której dotyczą zróżnicowane cechy płciowe, może w przyszłości nie utożsamiać się z płcią przypisaną jej w wyniku przeprowadzonej w dzieciństwie ingerencji medycznej. W konsekwencji wykonywanie zabiegów „normalizujących”, jeżeli nie są one konieczne z uwagi na bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia dziecka, może wiązać się z ryzykiem negatywnych konsekwencji psychicznych.
Rzecznik Praw Pacjenta poinformował także, że analiza zgłoszeń kierowanych do Biura nie wykazała w ostatnich latach skarg składanych przez osoby interpłciowe, ich opiekunów lub osoby bliskie. Pomimo tego Biuro monitoruje sytuację tej grupy pacjentów oraz kierowane do niego sygnały. W podsumowaniu podkreślono, że problematyka ochrony praw małoletnich osób rodzących się ze zróżnicowanymi cechami płciowymi wymaga dalszej, pogłębionej analizy.