Rzeczniczka Praw Dziecka zwróciła się do Pełnomocnika Rządu do spraw Osób Niepełnosprawnych o umożliwienie ustawowym przedstawicielom małoletnich osób z niepełnosprawnościami skutecznego posługiwania się cyfrową legitymacją osoby z niepełnosprawnością.

Monika Horna-Cieślak w piśmie z 29 marca 2026 r. prosiła o analizę funkcjonowania aplikacji mObywatel.

Wystąpienie do Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych

Luka systemowa

Z przedstawionej RPD sprawy indywidulanej wynika, iż obowiązujące rozwiązania systemowe nie przewidują jednoznacznej i kompletnej procedury powiązania profilu osoby będącej ustawowym przedstawicielem małoletniego z cyfrową legitymacją osoby z niepełnosprawnością w sytuacji, gdy osoba ta ukończyła 16. rok życia i posiada stałe orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W praktyce prowadzi to do konieczności stosowania rozwiązań zastępczych, które nie zostały zaprojektowane jako standardowe i które nie zapewniają pełnej funkcjonalności dokumentu. Jednocześnie w aplikacji mObywatel na profilu ustawowego przedstawiciela wyświetlana jest legitymacja osoby z niepełnosprawnością bez fotografii osoby uprawnionej. Pełna postać dokumentu, obejmująca również wizerunek, jest udostępniana wyłącznie na profilu samego właściciela dokumentu.

Sytuacja dzieci oraz osób z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu znacznym

Zdaniem Rzeczniczki, taki sposób ukształtowania aplikacji mObywatel nie uwzględnia sytuacji dzieci oraz osób z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu znacznym, które z uwagi na swój stan zdrowia nie są w stanie samodzielnie założyć ani obsługiwać profilu zaufanego, a tym samym korzystać z aplikacji mobilnych. Dzieci te działają wyłącznie przez swoich przedstawicieli ustawowych.

W konsekwencji dochodzi do sytuacji, w której dziecko z niepełnosprawnością formalnie posiada cyfrowy dokument, jednak nie może być on w sposób pełny i bezpieczny używany przez osobę uprawnioną do jego reprezentowania, co podważa jego praktyczną użyteczność jako narzędzia potwierdzającego uprawnienia.

W ocenie RPD, taki stan rzeczy budzi wątpliwości z punktu widzenia konstytucyjnej zasady ochrony godności człowieka, wyrażonej w art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji, o których mowa w art. 32 Konstytucji RP, a także obowiązku władz publicznych zapewnienia szczególnej ochrony praw dziecka, wynikającego z art. 72 Konstytucji RP.

Apel RPD

Rzeczniczka poprosiła Pełnomocnika Rządu do spraw Osób Niepełnosprawnych również o wyjaśnienie, jakie przesłanki prawne, techniczne lub organizacyjne legły u podstaw przyjęcia rozwiązań polegających na niewyświetlaniu wizerunku osoby uprawnionej na profilu jej ustawowego przedstawiciela.

RPD zwróciła się o wskazanie, czy planowane są zmiany funkcjonalne umożliwiające ustawowym przedstawicielom pełne i bezpieczne posługiwanie się cyfrową legitymacją osoby z niepełnosprawnością.