Rzeczniczka Praw Dziecka zwróciła się ponownie do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o przekazanie stanowiska w sprawie możliwości wycofania deklaracji do Konwencji o prawach dziecka.
Rzeczniczka Praw Dziecka w monicie z 29 marca 2026 r. podkreśliła, że w przedmiotowej sprawie apelowała już dwa razy w wystąpieniach z 27 lipca oraz 28 września 2025 r. Wskazała wtedy, że dodatkowe ograniczenie praw dziecka zaznaczone tam przez Polskę nie jest obecnie konieczne.
Wystąpienie generalne w sprawie deklaracji końcowych do Konwencji o prawach dziecka
Rzeczniczka Praw Dziecka zwróciła uwagę na znaczenie deklaracji w kontekście realizacji gwarancji praw dziecka. Kwestia ta była wielokrotnie podnoszona w toku międzynarodowych procedur monitorujących wykonywanie konwencji i pozostaje przedmiotem zainteresowania zarówno instytucji krajowych, jak i międzynarodowych.
– Mając na uwadze wagę tematu oraz potrzebę zapewnienia najwyższych standardów ochrony praw dziecka w Polsce, zwracam się z uprzejmą prośbą o ustosunkowanie się do przedstawionych w piśmie zagadnień oraz o przekazanie stanowiska Ministerstwa. Uzyskana odpowiedź pozwoli na dalsze prowadzenie działań Biura Rzecznika Praw Dziecka w sposób odpowiadający aktualnym kierunkom polityki państwa w tym obszarze – wskazała Monika Horna-Cieślak.
Niejednoznaczność interpretacji
– Jestem przekonana, że dodatkowe ograniczenie praw dziecka zaznaczone przez Polskę w deklaracjach końcowych nie jest konieczne. Odwołanie do kryteriów zgodności z polskimi zwyczajami, tradycją lub moralnością może prowadzić do niejednoznaczności w interpretacji praw dziecka. Podkreślam również, że każda zmiana, która wzmacniałaby i precyzowała ochronę praw dzieci jest nie tylko wskazana, ale wręcz konieczna w obliczu rosnącej liczby współczesnych wyzwań – napisała Rzeczniczka Praw Dziecka w korespondencji z MRPiPS 27 lipca 2025 r.
Dwie deklaracje
RPD wskazała, że pierwsza z deklaracji stanowi, iż dziecko wykonuje swoje prawa określone w konwencji, w szczególności w art. od 12 do 16, z poszanowaniem władzy rodzicielskiej, zgodnie z polskimi zwyczajami i tradycjami dotyczącymi miejsca dziecka w rodzinie i poza rodziną.
W ocenie Rzeczniczki treść tej deklaracji prowadzi do zawężenia gwarancji ochrony praw dziecka. Z przepisów wynika wprost, że zarówno na gruncie krajowym, jak i międzynarodowym prawo do wychowania dzieci w zgodzie z przekonaniami rodziców nie ma absolutnego charakteru.
Druga deklaracja końcowa zgłoszona przez Polskę do konwencji gwarantuje prawo dziecka do jak najwyższego poziomu zdrowia. Przepis ust. 2 lit. f wskazuje zaś na obowiązek dążenia przez państwa – strony do pełnej realizacji tego prawa. W szczególności do podjęcia niezbędnych kroków ukierunkowanych na rozwój profilaktycznej opieki zdrowotnej, poradnictwa dla rodziców oraz wychowania i usług w zakresie planowania rodziny.
Polska zadeklarowała, że poradnictwo dla rodziców oraz wychowanie w zakresie planowania rodziny powinno pozostawać w zgodzie z zasadami moralności. Tymczasem – jak wskazuje RPD – regulacje związane z prawem do ochrony zdrowia łączą się nierozerwalnie z prawem do życia. Postanowienia konwencji chroniące prawo dziecka do życia i zdrowia nie przewidują możliwości limitacji tych gwarancji. Ich bezwzględny charakter wskazuje, że konsekwentna ochrona życia i zdrowia nie tylko nie stanowi zagrożenia dla innych wartości, ale również nie może być ograniczana.