Rzeczniczka Praw Dziecka zaapelowała do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie zmian legislacyjnych i organizacyjnych zmierzających do włączenia do zadań powiatowych centrów pomocy rodzinie systemowego wsparcia dla rodziców dzieci ze spektrum płodowych zaburzeń alkoholowych.
Monika Horna-Cieślak w piśmie z 31 marca 2026 r. pokreśliła, że swoim wystąpieniem chce objąć w szczególności rodziców dzieci adoptowanych i pozostających w rodzinnej pieczy zastępczej. Systemowe wsparcie oferowane przez powiatowe centra pomocy rodzinie (PCPR) miałoby by być odrębną, wyspecjalizowaną formą pomocy.
Wystąpienie do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Dzieci z FASD
Wspólnym i niezmiennym elementem dla wszystkich rozpoznań spektrum płodowych zaburzeń alkoholowych (FASD) są zaburzenia neurorozwojowe i wrodzone, przewlekłe zaburzenie ośrodkowego układu nerwowego. Dzieci z FASD mają trudności z mową, uczeniem się, koncentracją uwagi, pamięcią i zdolnością do rozwiązywania problemów, koordynacją ruchową, ale także budowaniem relacji z ludźmi oraz przestrzeganiem norm społecznych. Deficyty związane z FASD mogą mieć istotny negatywny wpływ na rozwój w okresie dorastania, jak i po osiągnięciu dorosłości.
Dzieci z FASD stanowią specyficzną grupę społeczną nie tylko z powodu uszkodzeń poalkoholowych, ale także ze względu na historie ich życia i kontekst środowiskowy. Część dzieci obciążonych tym zaburzeniem żyje w rodzinie pochodzenia, gdzie szczególnie istotna jest sytuacja dzieci rodziców pijących alkohol, obciążonych zaniedbaniem i przemocą wynikającą z nadużywania alkoholu. Kolejną grupą są dzieci porzucone, często pozostawione od razu po urodzeniu lub zabrane w wyniku interwencji.
Potrzeba systemowego wsparcia
Diagnoza FASD nie daje w Polsce dodatkowych uprawnień formalnych i wiąże się z wyzwaniami po stronie rodziców lub opiekunów dziecka – w tym związanych z koniecznością zabezpieczenia zwiększonych potrzeb zdrowotnych i rozwojowych. Zdaniem RPD wsparcie rodzin lub osób wychowujących dzieci z FASD powinno mieć charakter systemowy i obejmować w szczególności: specjalistyczne poradnictwo psychologiczne i pedagogiczne, dostęp do terapii dostosowanej do specyfiki FAS/FASD, grupy wsparcia dla rodziców, pomoc w koordynowaniu oddziaływań terapeutycznych i edukacyjnych, szkolenia dla rodzin zastępczych i adopcyjnych.
Apel Rzeczniczki Praw Dziecka
Obecnie PCPR nie mają obowiązku systemowego wspierania rodziców i opiekunów dzieci z konkretnymi diagnozami medycznymi (np. FASD) w aspekcie wyspecjalizowanej, długoterminowej, koordynowanej ścieżki pomocy.
Z uwagi na powyższe Moniak Horna Cieślak zaapelowała do resortu rodziny o podjęcie analizy możliwości przeprowadzenia zmian legislacyjnych i organizacyjnych zmierzających do włączenia do zadań powiatowych centrów pomocy rodzinie systemowego wsparcia dla rodziców dzieci ze spektrum płodowych zaburzeń alkoholowych.