Rzeczniczka Praw Dziecka zaapelowała do Ministerstwa Sprawiedliwości oraz Ministerstwa Cyfryzacji w sprawie narastającego problemu fałszywych reklam rozpowszechnianych w mediach społecznościowych i na platformach cyfrowych.
Monika Horna-Cieślak w pismach z 3 kwietnia 2026 r. do obu resortów wskazała, że zjawisko ma charakter powszechny i wielokrotnie było przedmiotem analiz, komunikatów oraz działań edukacyjnych podejmowanych przez instytucje państwowe takie, jak NASK.
Wprowadzanie w błąd
Mechanizm działania tego rodzaju reklam polega na wykorzystywaniu wizerunku znanych osób, podszywaniu się pod globalne marki czy też stylizowaniu treści na materiały informacyjne oraz kierowaniu użytkowników do stron służących wyłudzeniu środków finansowych lub danych. Jest to proceder dobrze rozpoznany i nie budzi wątpliwości co do swojego wprowadzającego w błąd charakteru.
– Dzieci i młodzież stanowią jedną z głównych grup użytkowników platform cyfrowych, a tym samym pozostają wyjątkowo eksponowane na zagrożenia związane z oddziaływaniem tego rodzaju treści. Obecność młodych osób w przestrzeni mediów społecznościowych ma charakter powszechny i stanowi naturalny element ich codziennego funkcjonowania, co powoduje, że w sposób ciągły stykają się oni z przekazami, których wiarygodność nie zawsze są w stanie właściwie ocenić – napisała Rzeczniczka Praw Dziecka.
Zagrożenie dla rozwoju i poczucia bezpieczeństwa
W ocenie Rzeczniczki przestrzeń cyfrowa jest obecnie integralną częścią życia młodych ludzi. To w niej nawiązują relacje, zdobywają informacje i kształtują swoje postawy. Dlatego masowe wprowadzanie użytkowników w błąd – zwłaszcza przy użyciu narzędzi o ogromnym zasięgu – należy traktować nie tylko jako problem ekonomiczny, lecz przede wszystkim jako zagrożenie dla prawidłowego rozwoju dzieci.
Rzeczniczka podkreśliła, że nawet jeśli dzieci nie są bezpośrednim celem oszustów, sama świadomość powszechności takich praktyk narusza ich poczucie bezpieczeństwa i zaufania do środowiska cyfrowego. Może też budować w nich przekonanie o bezkarności sprawców.
Znamiona przestępstwa
Rzeczniczka wskazała, że działania sprawców stojących za fałszywymi reklamami wypełniają znamiona przestępstwa oszustwa, o którym mowa w art. 286 § 1 kodeksu karnego. Przepis ten penalizuje doprowadzenie innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem poprzez wprowadzenie jej w błąd lub wyzyskanie błędu.
W praktyce prokuratur rejonowych sprawy tego typu stanowią istotną kategorię postępowań. Jednak – jak zauważa Rzeczniczka – ściganie pojedynczych sprawców jest niewystarczające wobec skali i systemowego charakteru zjawiska.
Ciężar problemu
RPD postawiła pytanie – jaki jest zakres odpowiedzialności operatorów największych platform cyfrowych, które – poprzez własne systemy reklamowe – umożliwiają masową dystrybucję treści o charakterze oszukańczym? Wskazała też, że z doniesień medialnych wynika, iż reklamy powiązane z treściami oszukańczymi mogą stanowić istotną część przychodów reklamowych niektórych globalnych podmiotów. Co więcej, wewnętrzne analizy tych firm mają przewidywać jedynie stopniowe ograniczanie udziału takich reklam w kolejnych latach. Sugeruje to świadomość problemu przy braku realnych działań.
Potrzeba działań systemowych
Monika Horna-Cieślak zwróciła się do Ministra Cyfryzacji i Ministra Sprawiedliwości z prośbą o podjęcie działań zmierzających do ograniczenia lub wyeliminowania zjawiska fałszywych reklam.
Poprosiła o rozważenie uruchomienia szeroko zakrojonych działań edukacyjnych, które miałyby zwiększać świadomość zagrożeń związanych z fałszywymi reklamami, uczyć rozpoznawania treści wprowadzających w błąd oraz wspierać dzieci, młodzież i rodziców w bezpiecznym korzystaniu z internetu.
RPD poprosiła też o nawiązanie rozmów z operatorami największych platform społecznościowych i serwisów wideo, zwrócenie się do nich o przedstawienie informacji dotyczących stosowanych mechanizmów przeciwdziałania treściom wprowadzającym w błąd i uzyskanie danych o tym, jak platformy identyfikują, ograniczają i usuwają fałszywe reklamy.
W piśmie do Ministerstwa Sprawiedliwości Monika Horna Cieślak zaapelowała o przedstawienie informacji, czy prokuratura prowadzi ogólnokrajowe działania analizujące problem nie tylko w kontekście sprawców, lecz także podmiotów umożliwiających rozpowszechnianie oszukańczych treści.