Rzeczniczka Praw Dziecka wniosła do Sądu Najwyższego skargę nadzwyczajną w sprawie rażąco łagodnego wyroku, wydanego wobec sprawcy przestępstw seksualnych.
Skarga nadzwyczajna
6 kwietnia 2026 r. Monika Horna-Cieślak skierowała do Sądu Najwyższego skargę nadzwyczajną od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego z 2024 r. Skarga została wniesiona na niekorzyść oskarżonego o przestępstwa seksualne popełnione na czterech małoletnich dziewczynkach. Zdaniem Rzeczniczki orzeczone kary są rażąco niewspółmierne do wagi czynów, a sam wyrok narusza fundamentalne prawa dziecka gwarantowane przez Konstytucję RP oraz Konwencję o prawach dziecka.
Naruszenie praw dziecka
W skardze nadzwyczajnej RPD wskazała, że wydane orzeczenie narusza prawa dzieci do ochrony godności, nietykalności osobistej, zdrowia fizycznego i psychicznego, prywatności oraz prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy. Przede wszystkim jednak wyrok narusza konstytucyjne prawo małoletnich do ochrony przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem i demoralizacją. W ocenie Rzeczniczki dobro dziecka nie zostało potraktowane jako wartość nadrzędna, co pozostaje w sprzeczności z art. 3 ust. 1 Konwencji o prawach dziecka nakazującym, by we wszystkich działaniach dotyczących dzieci priorytetem było najlepsze zabezpieczenie ich interesów.
Stan faktyczny
Oskarżony został prawomocnie uznany za winnego doprowadzenia czterech małoletnich dziewczynek do poddania się innym czynnościom seksualnym oraz posiadania i przechowywania pornografii dziecięcej, w tym materiałów z udziałem małoletnich oraz treści z przetworzonym wizerunkiem dziecka. Czynów tych dopuszczał się jako nauczyciel, wykorzystując zaufanie dzieci i ich rodziców, a także bezbronność i niedojrzałość małoletnich. Działania miały charakter powtarzalny i trwały przez kilka miesięcy – przerwane nie w sposób dobrowolny, lecz w efekcie interwencji rodziców dziewczynek – co dodatkowo potęguje ich społeczną szkodliwość.
Zaburzenie preferencji seksualnych
W uzasadnieniu wyroku sąd okręgowy wskazał, że u oskarżonego stwierdzono zaburzenia preferencji seksualnych, jednak nie miały one wpływu na jego poczytalność. Oskarżony działał w pełni świadomie, a jego czyny były wynikiem jego własnych decyzji. Mimo to sąd potraktował ten element jako okoliczność łagodzącą, co jest nieuzasadnione. Zdaniem RPD zaburzenia preferencji seksualnych, które nie znoszą ani nie ograniczają poczytalności, nie mogą stanowić podstawy do łagodzenia odpowiedzialności karnej. Zwłaszcza w sytuacji, gdy sprawca dopuszcza się przemocy seksualnej wobec dzieci.
Odpowiedzialność nauczyciela
Rzeczniczka Praw Dziecka zwróciła uwagę, że Sąd Okręgowy nie uwzględnił też w należytym stopniu faktu, iż oskarżony pełnił funkcję nauczyciela – osoby, która z racji powierzonej jej roli zobowiązana jest do zachowania najwyższych standardów postępowania. Nauczyciel powinien być nie tylko opiekunem, lecz przede wszystkim wzorem dla swoich wychowanków, zarówno w zakresie postaw społecznych, jak i przestrzegania norm prawnych oraz etycznych.
Nieadekwatna kara
Zdaniem RPD, mimo wskazania przez sam sąd wysokiego stopnia społecznej szkodliwości czynów, orzeczona kara łączna 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności jest nieadekwatna. Sąd powinien brać pod uwagę cele zapobiegawcze i wychowawcze wobec skazanego oraz potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa – jednak cele te nie zostały w wystarczającym stopniu uwzględnione. Kara nie odzwierciedla ani skali krzywd, społecznej szkodliwości czynów, ani szczególnej odpowiedzialności wynikającej z roli nauczyciela.
Wniosek o ponowne rozpoznanie
Z uwagi na powyższe Rzeczniczka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie rozstrzygnięć o karze i środkach karnych dotyczących oskarżonego i o przekazanie sprawy sądowi okręgowemu do ponownego rozpoznania.