Sąd okręgowy w odpowiedzi na zażalenie Rzeczniczki Praw Dziecka uchylił postanowienie o umieszczeniu dziecka w domu pomocy społecznej. W mocy pozostało postanowienie o umieszczeniu w pieczy zastępczej.

15-letni chłopiec miał trafić do DPS. Jak wskazali rodzice chłopca, w toku podejmowania tej decyzji nie uwzględniono jego zdania. Nikt nie porozmawiał z nim o planowanym umieszczeniu w DPS, nie zapytał, jak się z tym czuje ani jak wpłynie to na jego życie, zdrowie psychiczne i rozwój.

W miejscu zamieszkania 15-latek miał zapewnioną specjalistyczną opiekę, leczenie, wsparcie społeczne oraz środowisko rówieśnicze. Chciał również kontynuować naukę w technikum w kierunku elektroniki. Umieszczenie go w DPS, daleko od domu, przekreśliłoby te plany i mogłoby mieć negatywny wpływ na jego stan psychiczny oraz dalszy rozwój.

Zażalenie RPD

– Umieszczanie dzieci w domach pomocy społecznej nie powinno stanowić standardowej formy opieki – wskazała Monika Horna-Cieślak w piśmie z 12 kwietnia 2026 r.

Jak podkreśliła Rzeczniczka Praw Dziecka DPS nie jest elementem systemu pieczy zastępczej i nie zapewnia warunków sprzyjających pełnemu rozwojowi dziecka, zwłaszcza w wymiarze emocjonalnym, społecznym i wychowawczym. Dziecko powinno wychowywać się w środowisku możliwie najbardziej zbliżonym do rodzinnego, a rozwiązania instytucjonalne powinny mieć charakter pomocniczy i stosowany wyłącznie w ostateczności.

Zdaniem Rzeczniczki Praw Dziecka sąd nie może z góry zakładać braku możliwości zapewnienia dziecku opieki w rodzinnej pieczy zastępczej, bez uprzedniego wnikliwego zbadania tej kwestii. Systemowe trudności, w tym niedobór miejsc w pieczy zastępczej, nie mogą prowadzić do utrwalania praktyki kierowania dzieci do placówek, które nie są dostosowanie do ich potrzeb rozwojowych i emocjonalnych.

Poszukiwanie rozwiązań

Priorytetem powinno być każdorazowo poszukiwanie rozwiązań umożliwiających umieszczenie dziecka w środowisku zbliżonym do rodzinnego, nawet jeśli wymaga to intensyfikacji działań organizatorów pieczy zastępczej.

Jak przypomniała w piśmie Monika Horna-Cieślak, ewentualną właściwą i pożądaną formą zabezpieczenia potrzeb małoletniego jest umieszczenie go w rodzinie zastępczej specjalistycznej, która – w przeciwieństwie do DPS – jest elementem systemu pieczy zastępczej i daje możliwość zapewnienia dziecku zarówno odpowiedniego wsparcia, jak i środowiska zbliżonego do rodzinnego.

Decyzja sądu

14 kwietnia 2026 r. sąd okręgowy na posiedzeniu niejawnym zdecydował, że chłopiec nie trafi do domu opieki społecznej.