Rzeczniczka Praw Dziecka wniosła do Sądu Najwyższego skargę nadzwyczajną domagając się uchylenia orzeczenia w części dotyczącej kary i ponownego rozpoznania sprawy z uwagi na jej rażącą niewspółmierność.

Naruszenie fundamentalnych praw dziecka

Monika Horna-Cieślak w piśmie z 29 kwietnia 2026 r. wskazała na naruszenie fundamentalnych praw dziecka, w tym prawa do ochrony przed przemocą, godności oraz sprawiedliwego traktowania przez wymiar sprawiedliwości. Podkreśla, że wyrok nie uwzględnia w wystarczającym stopniu dobra dziecka jako wartości nadrzędnej. Podnosi również błędne zastosowanie przepisów prawa karnego oraz niezasadne sięgnięcie po instytucję nadzwyczajnego złagodzenia kary. W ocenie Rzeczniczki sąd nie dokonał właściwego wyważenia okoliczności obciążających i łagodzących, a ograniczona poczytalność nie oznacza automatycznego obowiązku łagodzenia kary. Szczególnie przy tak wysokim stopniu społecznej szkodliwości czynów powinna ona mieć znaczenie drugorzędne.

Drastyczne przestępstwo

Sprawa dotyczy czynów przeciwko małoletniej, obejmujących przemoc seksualną oraz działania związane z wykorzystaniem dziecka do celów pornograficznych. Sprawcami były osoby najbliższe dla pokrzywdzonej – matka i jej partner. Czyny były powtarzalne, podejmowane wspólnie i miały miejsce na przestrzeni kilku miesięcy, co dodatkowo zwiększa ich ciężar gatunkowy. W toku zdarzeń stosowano przemoc fizyczną wobec dziecka, które nie miało żadnej możliwości obrony ani zrozumienia sytuacji. Skala naruszeń obejmowała zarówno sferę cielesną, jak i psychiczną, prowadząc do głębokiej krzywdy. Dodatkowo działania sprawców miały charakter utrwalony, co świadczy o ich zaplanowanym i świadomym charakterze.

Wyrok i jego kontrowersje

Wyrok wydany przez sąd II instancji utrzymał stosunkowo łagodny wymiar kary stosując m.in. nadzwyczajne złagodzenie ze względu na ograniczoną poczytalność sprawczyni. W efekcie orzeczono karę łączną kilku lat pozbawienia wolności, co – zdaniem Rzeczniczki – pozostaje w rażącej sprzeczności z wagą czynów. Sąd uznał, że stan psychiczny sprawczyni w chwili czynu uzasadnia złagodzenie odpowiedzialności karnej. Jednocześnie jednak nie zakwestionowano samego przebiegu zdarzeń ani ich szczególnego okrucieństwa.

W opinii RPD tak ukształtowana kara nie spełnia funkcji odstraszającej ani wychowawczej. Może również prowadzić do podważenia społecznego zaufania do wymiaru sprawiedliwości. Szczególnie kontrowersyjne jest zestawienie niskiego wymiaru kary z wielością i brutalnością czynów.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie

W skardze nadzwyczajnej wniesiono o uchylenie wyroku w części dotyczącej kary i środków karnych oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zdaniem Rzeczniczki kara powinna w znacznie większym stopniu odzwierciedlać skalę krzywdy dziecka oraz spełniać funkcje sprawiedliwościowe i prewencyjne. Monika Horna-Cieślak wskazała także na konieczność wzmocnienia standardów orzekania w sprawach dotyczących przemocy wobec małoletnich. W jej ocenie tylko surowsza i adekwatna reakcja karna może realnie przeciwdziałać podobnym przestępstwom w przyszłości.