Ministerstwo Sprawiedliwości odpowiedziało Rzeczniczce Praw Dziecka w sprawie naboru na utworzenia specjalistycznych ośrodków pomocy pokrzywdzonym dzieciom.
Ministerstwo Sprawiedliwości w piśmie z 6 maja 2026 r. wyjaśniło, że przedmiotowy nabór o numerze 1/2026 jest pierwszym, w którym działania Funduszu Sprawiedliwości zostały wprost i kompleksowo skierowane do jednostek samorządu terytorialnego w obszarze bezpośredniego świadczenia pomocy specjalistycznej. Nabór ten stanowi jednocześnie pierwszy nabór ogłoszony przez resort, w którym w sposób szczegółowy opisano zakres zadań realizowanych przez samorząd. W dokumentacji wskazano jednak możliwość zlecania realizacji wybranych form pomocy organizacjom pozarządowym.
RPD apeluje w sprawie naboru wniosków
25 kwietnia 2026 r. Rzeczniczka Praw Dziecka poprosiła Ministerstwo Sprawiedliwości o pilne działania w sprawie organizacji zrzeszonych w sieci Centrów Pomocy Dzieciom. Alarmowały one, że nie mogą wziąć udziału w naborze na podział środków z Funduszu Sprawiedliwości.
Środki na pomoc dzieciom
Nabór ogłoszony przez Ministra Sprawiedliwości – dysponenta Funduszu Sprawiedliwości dotyczył powierzenia realizacji zadań polegających na utworzeniu i prowadzeniu specjalistycznych ośrodków pomocy pokrzywdzonym dla dzieci na lata 2026–2027.
Przez cały okres funkcjonowania Funduszu Sprawiedliwości otwarte konkursy ofert na prowadzenie okręgowych ośrodków pomocy pokrzywdzonym przestępstwem były adresowane bezpośrednio do organizacji pozarządowych, które samodzielnie składały oferty, samodzielnie zapewniały lokale, kadrę, wymagany sprzęt oraz prowadziły pełną obsługę księgowo-kadrową i sprawozdawczą.
Fundamentalna zmiana
Tymczasem w najnowszym naborze dokonano fundamentalnej zmiany modelu poprzez uczynienie podmiotami uprawnionymi do złożenia wniosku wyłącznie jednostki samorządu terytorialnego.
Organizacje pozarządowe w innej roli
Organizacje pozarządowe zostały sprowadzone do roli podwykonawcy, któremu jednostki samorządu terytorialnego mogą, ale nie muszą, powierzyć realizację zadań merytorycznych wyłącznie na zasadach ustalonych w regulaminie naboru.
Wspomniane zasady w przekonaniu organizacji zrzeszonych w sieci Centrów Pomocy Dzieciom czynią taką współpracę skrajnie utrudnioną dla organizacji już prowadzących wyspecjalizowane placówki.
Realizacja zadań
– Zmiana warunków w zakresie powierzenia realizacji zadań polegających na utworzeniu i prowadzeniu specjalistycznych ośrodków pomocy pokrzywdzonym dla dzieci może budzić wątpliwości z punktu widzenia konieczności zapewnienia dzieciom niezwłocznej i ciągłej pomocy, a nadto – z punktu widzenia konieczności wykorzystania w ww. zakresie instytucji i podmiotów wystarczająco doświadczonych, posiadających odpowiednie zaplecze, w tym szczególności odpowiednie zasoby lokalowe i osobowe, oraz wypracowane standardy działania – wskazała Monika Horna-Cieślak w piśmie do Ministerstwa Sprawiedliwości 25 kwietnia 2026 r.
Odpowiedź MS
Ministerstwo Sprawiedliwości odpowiadając Rzeczniczce wskazało, że wcześniejsze nabory wniosków realizowane przez Fundusz Sprawiedliwości dotyczyły przede wszystkim zakupu sprzętu i urządzeń, m.in. dla jednostek ochrony przeciwpożarowej. MS podejmuje działania zmierzające do wypracowania rozwiązań, które umożliwią realizację zadań zarówno przez jednostki samorządu terytorialnego, jak i przez organizacje pozarządowe, z poszanowaniem kompetencji i potencjału obu tych podmiotów.
Resort, jako dysponent funduszu, w żaden sposób nie wyklucza zaangażowania organizacji pozarządowych w działania specjalistycznych ośrodków pomocy pokrzywdzonym dla dzieci. Przeciwnie – dokumentacja naboru wskazuje możliwą rolę organizacji pozarządowych, w szczególności w zakresie wsparcia merytorycznego poprzez udział wykwalifikowanej, wyspecjalizowanej kadry.
Nabór pozwala na zapewnienie kompleksowej i stabilnej opieki pokrzywdzonym dzieciom, a jednocześnie sprzyja budowaniu wśród społeczności świadomości, że na danym terenie funkcjonuje trwała instytucja zdolna do udzielania profesjonalnej pomocy.