Rzeczniczka Praw Dziecka przedstawiła opinię w zakresie rozwiązań zaproponowanych w statucie komisji niezależnych ekspertów do zbadania zjawiska wykorzystywania seksualnego osób małoletnich w Kościele katolickim.
Niejasna współpraca
Monika Horna-Cieślak w piśmie z 10 maja 2026 r. do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazała, że jej wątpliwości wzbudza art. 5 ust. 1 statutu, zgodnie z którym komisja w trakcie swojej działalności podejmuje współpracę, w zakresie uzasadnionym realizacją celów komisji, m.in. z Rzecznikiem Praw Dziecka.
Zdaniem RPD wymieniony fragment statutu nie precyzuje ani tego, o jaką współpracę chodzi, ani tego, jak ta współpraca miałaby przebiegać. Jednocześnie pośrednio sugeruje, że inne podmioty wymienione w poszczególnych punktach art. 5 ust. 1 statutu (w tym RPD) będą zobowiązane do podejmowania współpracy z komisją.
Tymczasem Rzeczniczka Praw Dziecka i Biuro RPD są podmiotami szczególnie zobowiązanymi do zachowania w tajemnicy wszelkich informacji uzyskanych w toku wykonywanych przez siebie czynności. Proponowana treść statutu jest zatem nieadekwatna z punktu widzenia aktualnego stanu faktycznego i prawnego.
Zasada poufności
Według Moniki Horna-Cieślak problematyczna jest również treść art. 5 ust. 2 statutu, który stanowi, że jeżeli komisja zleca zadanie podmiotowi zewnętrznemu, musi zagwarantować zapewnienie poufności. Zdaniem Rzeczniczki statut nie precyzuje jednak, w jaki sposób poufność zostanie zapewniona, jakie będą konsekwencje niezapewnienia poufności oraz jakie podmioty mogą być adresatami zleceń. Powyższe budzi wątpliwości z punktu widzenia ochrony wolności i praw małoletnich pokrzywdzonych wykorzystaniem seksualnym, których dane miałyby być przetwarzane przez komisję i inne podmioty.
Zawiadomienie o przestępstwie
Zdaniem Rzeczniczki Praw Dziecka trudna jest też do akceptacji treść art. 14 ust. 7 statutu, zgodnie z którym obowiązek zachowania poufności nie stanowi przeszkody w wypełnieniu obowiązku powiadomienia właściwych organów o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.
W ocenie RPD, statut powinien powtarzać w swej treści uregulowania kodeksu karnego i kodeksu postępowania karnego wskazujące, że każdy, kto ma wiarygodną wiadomość o karalnym przygotowaniu albo usiłowaniu lub dokonaniu czynu zabronionego lub przestępstwa o charakterze terrorystycznym, ma prawny obowiązek niezwłocznego poinformowania organu powołanego do ścigania przestępstw oraz że każdy dowiedziawszy się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, ma społeczny obowiązek zawiadomić o tym prokuratora lub Policję.
Zdaniem Rzeczniczki Praw Dziecka statut powinien zakładać wręcz obowiązek poinformowania organów ścigania o wszelkich stwierdzonych w toku prac komisji nadużyciach wobec małoletnich.
Komisja niezależnych ekspertów do zbadania zjawiska wykorzystywania seksualnego osób małoletnich w Kościele katolickim w Polsce
Komisja została powołana przez Konferencję Episkopatu Polski (KEP) podczas 404. Zebrania Plenarnego w marcu 2026 r. Jej celem jest niezależne zbadanie skali, przyczyn i mechanizmów nadużyć seksualnych wobec dzieci i młodzieży w polskim Kościele oraz ocena działań podejmowanych w celu ich eliminacji. Zgodnie z przyjętym statutem, organ ma działać w sposób całkowicie niezależny od struktur kościelnych. Członkowie wywodzą się z różnych środowisk naukowych, m.in. prawa, psychologii, historii, socjologii i seksuologii.