W sprawie trudności pracowników oświaty oraz specjalistów szkolnych w zakresie reagowania na sytuacje zagrożenia dobra dziecka, w szczególności dotyczące przemocy psychicznej oraz kryzysów zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży zwróciła się Rzeczniczka Praw Dziecka do Ministerstwa Edukacji Narodowej.
– Konsultanci Dziecięcego Telefonu Zaufania coraz częściej odbierają telefony od psychologów i pedagogów szkolnych z prośbą o pilne pokierowanie dalszym postępowaniem w przypadkach podejrzenia stosowania wobec dziecka przemocy psychicznej. Osoby zgłaszające wskazują na brak pewności, czy dana sytuacja wymaga już formalnego zgłoszenia oraz jakie instytucje powinny zostać poinformowane – wskazała w piśmie z 23 maja 2026 r. Monika Horna-Cieślak.
Zgłoszenia pracowników oświaty
Zgłoszenia dotyczą także sytuacji związanych z ujawnianiem przez dzieci i młodzież myśli samobójczych. Psychologowie i pedagodzy szkolni wskazują na trudności w ocenie poziomu zagrożenia życia i zdrowia dziecka, a także na brak jednoznacznych i praktycznych wytycznych dotyczących dalszych obowiązków informacyjnych i proceduralnych. W ocenie RPD sytuacje te mogą prowadzić do opóźnienia podjęcia adekwatnej interwencji.
Opisane sytuacje wskazują, że osoby wykonujące zadania w systemie oświaty, mimo dużego zaangażowania i odpowiedzialności, niejednokrotnie pozostają bez wystarczającego wsparcia proceduralnego oraz praktycznego przygotowania do podejmowania działań w sytuacjach kryzysowych dotyczących dzieci, w szczególności w obszarach wymagających szybkiej, jednoznacznej decyzji.
Praktyka szkolna
Rzecznik Praw Dziecka dostrzega, że w obowiązującym systemie funkcjonują regulacje prawne oraz procedury odnoszące się do wskazanych sytuacji. Napływające sygnały wskazują jednak na brak ich dostatecznej przejrzystości, spójności oraz operacyjnego charakteru z punktu widzenia praktyki szkolnej, co utrudnia ich stosowanie w sytuacjach wymagających natychmiastowej reakcji.
W ocenie Moniki Horna-Cieślak zachodzi pilna potrzeba przeprowadzenia systemowych szkoleń dla psychologów, pedagogów, nauczycieli oraz kadry kierowniczej szkół i placówek oświatowych, a także wzmocnienie współpracy między szkołami, ochroną zdrowia psychicznego, pomocą społeczną oraz organami ścigania.
Kryzys zdrowia psychicznego
Brak odpowiedniego przygotowania może prowadzić zarówno do zaniechania koniecznej interwencji, jak i do pogłębiania kryzysu psychicznego dziecka, a w skrajnych przypadkach stanowić bezpośrednie zagrożenie dla jego życia i zdrowia. Szczególnego znaczenia nabiera to obecnie wobec rosnącej liczby przypadków kryzysów emocjonalnych i psychicznych wśród dzieci i młodzieży.
Rzeczniczka Praw Dziecka poprosiła o podjęcie pilnych działań systemowych w opisanym zakresie oraz o przedstawienie stanowiska Ministerstwa Edukacji Narodowej.