Omówienia wyników badań dotyczących doświadczeń dzieci i młodzieży w środowisku cyfrowym w krajach Grupy Wyszehradzkiej (Polska, Czechy, Słowacja i Węgry) dotyczyło międzynarodowe spotkanie interesariuszy. Uczestniczył w nim Damian Strzelecki z Zespołu Edukacji Cyfrowej i Bezpieczeństwa w Sieci Biura Rzeczniczki Praw Dziecka.
Spotkanie, które odbyło się 5 czerwca 2026 r. w formule online, poświęcono także wypracowaniu kierunków dalszych działań w zakresie ochrony dzieci przed zagrożeniami internetowymi, w tym przemocą i wykorzystywaniem.
Konsultacje w szerokim gronie
Spotkanie stanowiło kontynuację krajowych konsultacji prowadzonych w poszczególnych państwach i miało charakter warsztatowy, ukierunkowany na wspólną interpretację wyników badań, identyfikację kluczowych wyzwań oraz przygotowanie rekomendacji dla polityk publicznych i praktyki ochrony dzieci.
Jakość życia młodych
Przedstawiono założenia projektu badawczego, którego celem było uzyskanie porównywalnych danych dotyczących jakości życia młodych ludzi, ich dobrostanu cyfrowego, skali nadużyć internetowych oraz postaw związanych z poszukiwaniem pomocy. Badanie zostało przeprowadzone latem 2025 r. metodą wywiadów bezpośrednich wspomaganych komputerowo (CAPI). W Czechach, na Węgrzech i Słowacji przebadano po 1000 respondentów, natomiast w Polsce 800 osób w wieku 18–25 lat.
Podkreślono, że dotychczas brakowało rzetelnych i porównywalnych danych dotyczących doświadczeń dzieci i młodzieży w przestrzeni cyfrowej, co utrudniało projektowanie skutecznych działań profilaktycznych i interwencyjnych.
Wyniki badań
W części poświęconej kontekstowi społecznemu omówiono różnice między krajami w zakresie korzystania z internetu i nadzoru rodzicielskiego. Najwyższy poziom kontroli rodzicielskiej odnotowano na Węgrzech, gdzie 75 proc. rodziców stosowało określone ograniczenia dotyczące aktywności dzieci w sieci. W Polsce wskaźnik ten wyniósł 62 proc., w Czechach 59 proc., natomiast na Słowacji jedynie 42 proc.
Jednocześnie na Słowacji największy odsetek młodych ludzi deklarował brak wiedzy rodziców na temat ich aktywności internetowej. W zakresie edukacji cyfrowej najwyższe wyniki osiągnęły Węgry (94 proc.), następnie Czechy (86 proc.), Słowacja (80 proc.) i Polska (71 proc.). Zwrócono uwagę, że polska młodzież spędza w internecie najwięcej czasu spośród wszystkich badanych grup, a 18 proc. respondentów deklarowało korzystanie z ekranów przez ponad osiem godzin dziennie.
Dobrostan psychiczny
Analiza dobrostanu psychicznego i życia społecznego wykazała istotne różnice pomiędzy krajami. Najwyższy poziom satysfakcji z życia odnotowano w Czechach, gdzie wyniósł on 77 proc. W Polsce zaobserwowano niższy poziom kontaktów społecznych oraz symptomy pogorszenia dobrostanu psychicznego, które korelowały z wysokim czasem spędzanym przed ekranem. Z kolei na Słowacji odnotowano najniższy poziom satysfakcji z życia oraz wyższy poziom podatności na negatywne doświadczenia.
Przemoc i nadużycia internetowe
Szczególną uwagę poświęcono problemowi przemocy i nadużyć internetowych. Największe ryzyko występowania nadużyć dotyczyło grupy wiekowej 11–18 lat.
Najczęściej występującymi formami przemocy były wykluczanie społeczne, upokarzanie, trolling oraz zniesławianie. Podkreślono również, że nawet jedna dziesiąta młodych ludzi w regionie doświadczała ciągłej lub szczególnie dotkliwej przemocy online.
Poszukiwanie pomocy
Znacząca część spotkania została poświęcona analizie postaw związanych z poszukiwaniem pomocy. Młode osoby deklarowały największe zaufanie do bliskich przyjaciół, rodziców oraz członków rodziny. Znacznie niższym zaufaniem cieszyły się instytucje publiczne, służby pomocowe, przełożeni oraz influencerzy internetowi. Wskazano, że młodzież oczekuje przede wszystkim poczucia bezpieczeństwa, poważnego traktowania zgłaszanych problemów oraz skutecznego zatrzymania przemocy.
Uczestnicy zgodzili się, że wyniki badań potwierdzają potrzebę dalszego wzmacniania edukacji cyfrowej, rozwijania skutecznych mechanizmów ochrony dzieci i młodzieży w internecie oraz budowania bardziej dostępnych i budzących zaufanie systemów wsparcia. Szczególną uwagę zwrócono na konieczność zwiększenia świadomości społecznej dotyczącej zagrożeń online, poprawy współpracy między instytucjami oraz opracowania wspólnych rekomendacji dla krajów Grupy Wyszehradzkiej w zakresie przeciwdziałania przemocy i wykorzystywaniu dzieci.