W posiedzeniu sejmowej Komisji polityki społecznej i rodziny poświęconej sprawozdaniu Rady Ministrów z realizacji ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w 2024 r. Rzeczniczkę Praw Dziecka reprezentowała Barbara Waszczuk z Zespołu Spraw Socjalnych Biura RPD.

W wydarzeniu 11 czerwca 2026 r. wzięli udział posłowie, posłanki, a także przedstawiciele hiszpańskiej Komisji spraw społecznych i konsumenckich.

Polityka rodzinna

Zdaniem Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, polityka rodzinna jest ważnym elementem polityki społecznej państwa, ponieważ wspiera rodziny w wychowywaniu dzieci, ogranicza ubóstwo i nierówności społeczne oraz pomaga przeciwdziałać niekorzystnym trendom demograficznym. Jednym z głównych instrumentów tej polityki jest program „Rodzina 800+”, który od 1 stycznia 2024 r. zastąpił program „Rodzina 500+”. Program zapewnia świadczenie wychowawcze w wysokości 800 zł miesięcznie na każde dziecko do 18. roku życia, niezależnie od dochodów rodziny.

Bilans „Rodzina 800+”

W 2024 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych złożono 5,2 mln wniosków o przyznanie świadczenia wychowawczego, które dotyczyły 7.9 mln dzieci. Przeciętna liczba dzieci uprawnionych do świadczeń w 2024 r. w ramach programu „Rodzina 800+” wynosiła 6.76 mln dzieci, w tym 54,2 mln dzieci w pieczy zastępczej.

Ubóstwo lub wykluczenie

W 2024 r. poziom zagrożenia ubóstwem lub wykluczeniem społecznym wzrósł wśród gospodarstw osób samotnie wychowujących dzieci (z 28 do 31,1 proc.), natomiast w pozostałych typach gospodarstw domowych odnotowano spadki. Największą poprawę zanotowały rodziny z dwojgiem dorosłych i dwojgiem lub trojgiem dzieci. Wskaźnik ubóstwa relatywnego wzrósł do 13,3 proc., głównie z powodu szybszego wzrostu wydatków gospodarstw zamożniejszych. Jednocześnie wśród dzieci ubóstwo nieznacznie spadło, co wiąże się ze zwiększeniem świadczenia w programie „Rodzina 800+”, które poprawiło sytuację materialną rodzin z dziećmi.

Wpływ na dzietność

Dane wskazują, że program „Rodzina 800+” miał ograniczony wpływ na wzrost dzietności. W latach 2016–2024 urodziło się ponad 3,06 mln dzieci, jednak wynik ten był znacznie niższy od prognoz zakładanych przy wprowadzaniu programu. W 2024 r. liczba urodzeń spadła do 251,8 tys., a współczynnik dzietności obniżył się do 1,1, pozostając na bardzo niskim poziomie. Głównymi przyczynami spadku liczby urodzeń są: zmniejszająca się liczba kobiet w wieku rozrodczym oraz zmiany społeczne, takie jak późniejsze zakładanie rodzin i odkładanie decyzji o posiadaniu dzieci. Wskazuje się, że poprawa dostępności opieki nad dziećmi do 3. roku życia mogłaby pomóc w ograniczeniu tego trendu.

Aktywność zawodowa rodziców

Program nie wpłynął negatywnie na aktywność zawodową rodziców. W latach 2017–2024 aktywność zawodowa kobiet korzystających ze świadczenia znacząco wzrosła (z 68,7 do 82 proc.), a wskaźniki zatrudnienia kobiet rosły szybciej niż w przypadku mężczyzn.

Sprawozdanie zostało w całości przyjęte przez komisję.