Rzeczniczka Praw Dziecka wystąpiła do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o podjęcie zmian legislacyjnych, które zapewnią rodzinom zastępczym niezawodowym pełne prawo do urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz zasiłku macierzyńskiego już od momentu faktycznego przyjęcia dziecka na podstawie postanowienia sądu o zabezpieczeniu. 

Kluczowe założenie

W piśmie z 29 czerwca 2026 r. Monika Horna-Cieślak postuluje jednoznaczne, że przyjęcie dziecka do rodziny zastępczej niezawodowej na podstawie postanowienia zabezpieczającego stanowi podstawę do korzystania z urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego

Wystąpienie do Minister Rodziny Pracy i Polityki Społecznej ws. podstawy przyznania zasiłku macierzyńskiego dla rodzin faktycznie sprawujących pieczę nad

W ocenie Rzeczniczki analogiczne doprecyzowanie powinno znaleźć się w ustawie o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, tak by prawo do zasiłku przysługiwało również w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej na podstawie zabezpieczenia.

Teoria i praktyka

Obowiązujące przepisy przewidują, że jednym z dokumentów uprawniających do uzyskania zasiłku macierzyńskiego w związku z przyjęciem dziecka na wychowanie jest prawomocne orzeczenie sądu o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej lub umowa zawarta ze starostą. W praktyce jednak dzieci często trafiają do rodzin zastępczych niezawodowych wcześniej – na podstawie postanowienia sądu wydanego w trybie zabezpieczenia.

Dostosowanie rozporządzenia

RPD zwraca również uwagę na potrzebę zmiany rozporządzenia określającego dokumenty niezbędne do przyznania zasiłku. Postanowienie sądu wydane w trybie zabezpieczenia powinno zostać wprost wskazane jako dokument potwierdzający prawo do świadczenia.

Dobro dziecka przede wszystkim

W wystąpieniu podkreślono, że postanowienia o zabezpieczeniu wydawane są w sytuacjach wymagających natychmiastowej ochrony dziecka. Już od chwili faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej opiekunowie przejmują pełną odpowiedzialność za jego wychowanie i zapewnienie mu bezpieczeństwa. Dlatego system wsparcia powinien odpowiadać rzeczywistej sytuacji, a nie wyłącznie formalnemu etapowi postępowania sądowego.

Wątpliwości interpretacyjne

RPD zauważyła, że mimo korzystnego stanowiska Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz pojawiającego się orzecznictwa sądowego, obowiązujące przepisy nadal pozostawiają pole do różnych interpretacji. Jednoznaczne uregulowanie tej kwestii pozwoli zapewnić spójność przepisów prawa pracy i ubezpieczeń społecznych oraz zagwarantować rodzinom zastępczym odpowiednie wsparcie.