Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej odpowiedziało Rzeczniczce Praw Dziecka w sprawie dostępu do świadczenia wychowawczego w rodzinach ukraińskich wychowujących dziecko z niepełnosprawnością.
Resort w piśmie, które wpłynęło do Biura RPD 31 lipca 2026 r. wyjaśnił, że obowiązujący od 1 lutego 2026 r. warunek aktywności zawodowej jako przesłanki przysługiwania świadczenia wychowawczego dla obywateli Ukrainy posiadających PESEL ze statusem „UKR”, jest konsekwencją weta Prezydenta RP zastosowanego do ustawy z 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw. MRPiPS dodało, że obecnie nie prowadzi prac legislacyjnych nad zmianą warunków przyznawania świadczenia wychowawczego dla cudzoziemców.
Apel RPD w sprawie dostępu do świadczenia
12 lipca 2026 r. Rzeczniczka Praw Dziecka zwróciła się do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o podjęcie działań w sprawie rodzin ukraińskich, które napotykają trudności w uzyskaniu świadczenia wychowawczego na wszystkie dzieci pozostające pod ich opieką.
Monika Horna-Cieślak podkreśliła, że problem dotyczy sytuacji, gdy rodzic nie podejmuje aktywności zawodowej z powodu konieczności stałej opieki nad dzieckiem z niepełnosprawnością, a jednocześnie odmawia mu się świadczenia na pozostałe dzieci.
Sygnały od rodzin
Rzeczniczka podkreśliła, że do Biura RPD wpływają zgłoszenia dotyczące rodzin ukraińskich, w których jedno z dzieci posiada orzeczenie o niepełnosprawności wymagające osobistej opieki rodzica. Szczególnie trudne położenie dotyczy samotnych matek wychowujących więcej niż jedno dziecko. W praktyce rodzic może otrzymać świadczenie wychowawcze na dziecko z niepełnosprawnością bez konieczności wykazywania aktywności zawodowej, jednak w odniesieniu do pozostałych dzieci musi spełnić ten dodatkowy warunek.
Nierówne traktowanie
Zdaniem RPD prowadzi to do nierównego traktowania dzieci w jednej rodzinie i pogorszenia sytuacji osób najbardziej potrzebujących wsparcia.
RPD zauważyła, że obecne przepisy powinny być interpretowane w sposób zapewniający równe wsparcie wszystkim dzieciom pozostającym pod opieką rodzica sprawującego opiekę nad dzieckiem z niepełnosprawnością. Uzależnienie prawa do świadczenia na pozostałe dzieci od aktywności zawodowej rodzica, który nie może podjąć pracy ze względu na konieczność zapewnienia opieki dziecku z niepełnosprawnością, może naruszać zasadę dobra dziecka oraz zasadę równego traktowania.