Ministerstwo Edukacji Narodowej odpowiedziało na wystąpienie Rzeczniczki Praw Dziecka w sprawie prawa ucznia do wypoczynku oraz systemowych form wsparcia nauczycieli.
MEN w piśmie z 5 sierpnia 2026 r. odniosło się zarówno do kwestii praw uczniowskich, jak i postulatów dotyczących wprowadzenia superwizji nauczycieli jako stałego elementu systemu oświaty.
Prawo ucznia do równowagi między nauką a czasem wolnym
Resort podkreślił, że działania Rzeczniczki Praw Dziecka na rzecz dobrostanu psychofizycznego uczniów i nauczycieli zostały uwzględnione podczas prac nad ustawą z 29 maja 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw (tzw. ustawą o prawach i obowiązkach ucznia). W trakcie procedowania projektu do katalogu praw uczniowskich (art. 42a) dodano zapis gwarantujący uczniom zachowanie odpowiednich proporcji między wysiłkiem szkolnym a czasem wolnym i rozwojem własnych zainteresowań, w szczególności w czasie dni wolnych od zajęć dydaktyczno‑wychowawczych.
Resort wskazał, że propozycja była odpowiedzią na postulaty RPD oraz organizacji młodzieżowych, które zwracały uwagę na rosnące obciążenie uczniów obowiązkami szkolnymi.
Ustawa została jednak zwrócona przez Prezydenta RP do ponownego rozpatrzenia przez Sejm co oznacza, że przewidziane w niej rozwiązania nie weszły w życie.
MEN przypomniało, że obecnie prawo ucznia do wypoczynku realizowane jest poprzez obowiązujące zasady organizacji roku szkolnego. System przewiduje: ferie zimowe, przerwę świąteczną, wakacje oraz dni wolne od zajęć dydaktyczno‑wychowawczych.
Właśnie te elementy stanowią obecnie podstawową gwarancję odpoczynku dla uczniów.
Apel RPD, nauczycieli i organizacji młodzieżowych
30 kwietnia 2025 r. w Biurze RPD przedstawiciele organizacji i inicjatyw młodzieżowych, a także środowiska nauczycieli wraz z Rzeczniczką Praw Dziecka zaprezentowali propozycję projektu ustawy o wspieraniu uczniów i nauczycieli. Zmiana prawna miała dać realne wsparcie zarówno dzieciom, jak też kadrze pedagogicznej akcentując prawo do odpoczynku i przeciwdziałając wypaleniu zawodowemu. Postulaty zmian w prawie, wypracowane przy udziale osób młodych i nauczycieli, poparło blisko 40 organizacji młodzieżowych.
Monika Horna-Cieślak wskazała, że szkoła jest miejscem wartościowym, rozwijającym, dającym wspomnienia, wyposażającym w wiedzę, budującym relacje. Ale szkoła bywa też nierzadko zmęczona. A od zmęczenia nie jest daleko do wypalenia. Podkreślała, że na ten aspekt zwracają jej uwagę zarówno uczniowie, jak i nauczyciele.
Ustawa o wspieraniu uczniów i nauczycieli zakładała nowelizację przepisów prawa oświatowego. Propozycja stanowiła, by nauczyciele i nauczycielki mieli ustawowo zagwarantowane prawo do superwizji, czyli profesjonalnego wsparcia w trudnych i wymagających momentach ich pracy zawodowej. Dodatkowo wprowadzała zasadę, aby uczniów nie zobowiązywać do aktywności edukacyjnej w trakcie przerw kalendarzowych, tj. Bożego Narodzenia, Wielkiej Nocy, ferii zimowych, majówki i tzw. długiego weekendu w okresie Bożego Ciała. Przewidywała regułę, zgodnie z którą w ciągu 3 dni przypadających bezpośrednio po zimowej i wiosennej przerwie świątecznej oraz feriach zimowych nie sprawdza się osiągnięć edukacyjnych uczniów w celu ustalenia im oceny bieżącej.
Wspierajmy szkołę razem! Uczniowie, nauczyciele i RPD ze wspólną inicjatywą
Wystąpienie do MEN
W sprawie inicjatywy ustawodawczej dotyczącej prawa ucznia do wypoczynku oraz systemowych form wsparcia nauczycieli Rzeczniczka 30 kwietnia 2025 r. zaapelowała również do MEN. RPD przesłała propozycję nowelizacji ustawy – Prawo oświatowe, obejmującą ustanowienie prawa nauczycieli do korzystania z superwizji swojej pracy, jako narzędzia wspierającego rozwój zawodowy i przeciwdziałającego wypaleniu oraz projekt rozporządzenie w sprawie organizacji roku szkolnego wraz z uzasadnieniem.
Monika Horna-Cieślak wskazała, że przemęczenie i wypalenie coraz częściej dotykają szkolne społeczności. Skutki stresu i wypalenia negatywnie wpływają na codzienny komfort nauki i pracy pedagogów. Jak zaznaczyła, troska o dobrostan dzieci i młodzieży oraz wsparcie nauczycieli stanowią jeden z priorytetów Rzeczniczki Praw Dziecka, wynikający zarówno z obserwacji, jak i sygnałów płynących ze środowisk szkolnych.
Superwizja nauczycieli. Odpowiedź MEN
Resort edukacji w odpowiedzi z 5 sierpnia 2026 r. znaczną część wyjaśnień poświęcił zagadnieniu superwizji nauczycieli. Ministerstwo przedstawiło doświadczenia wynikające z realizacji projektów: SCWEW – „Budowa skoordynowanego systemu pomocy specjalistycznej opartego na Specjalistycznych Centrach Wspierających Edukację Włączającą” oraz „Szkoła dostępna dla wszystkich”.
W ramach tych działań superwizja była testowana jako narzędzie wspierające rozwój zawodowy nauczycieli i specjalistów. MEN podkreśliło, że superwizja wzmacnia kompetencje kadry pedagogicznej, ułatwia pracę z dziećmi i młodzieżą o zróżnicowanych potrzebach edukacyjnych i rozwojowych oraz jest wysoko oceniana przez uczestników pilotaży.
Dalsze prace
Resort zaznaczył, że wprowadzenie superwizji jako trwałego elementu systemu oświaty wymaga dalszych analiz, konsultacji środowiskowych oraz przygotowania rozwiązań organizacyjnych i kadrowych.
MEN jednocześnie wskazało na funkcjonujące już mechanizmy wsparcia nauczycieli, jak: mentoring, tutoring, doradztwo metodyczne, sieci współpracy i samokształcenia oraz działania realizowane przez placówki doskonalenia nauczycieli.