Ministerstwo Zdrowia odpowiedziało Rzeczniczce Praw Dziecka w sprawie świadczenia gwarantowanego dla dzieci, które jednocześnie chorują somatycznie i zmagają się z poważnymi, przewlekłymi zaburzeniami psychicznymi.
MZ w piśmie z 8 września 2026 r. wskazało, że obowiązujące przepisy nie wykluczają dzieci z chorobami somatycznymi i współwystępującymi zaburzeniami psychicznymi z dostępu do świadczeń opieki długoterminowej ani psychiatrycznej. Kluczowe jest rzeczywiste zapotrzebowanie zdrowotne dziecka, a nie formalny podział na „somatykę” i „psychiatrię”.
Ministerstwo podkreśliło, że dostrzega zasadność rozważenia nowego świadczenia dedykowanego tej grupie pacjentów, jednak wskazało, że wymagałoby to równoczesnych zmian organizacyjnych, kadrowych, infrastrukturalnych oraz finansowych.
RPD zwraca uwagę na lukę systemową
W sprawie świadczenia gwarantowanego dla dzieci, Monika Horna-Cieślak apelowała do Ministerstwa Zdrowia 20 sierpnia 2026 r. Wskazała, że do Biura RPD trafiają sprawy małoletnich w bardzo złożonym stanie zdrowia. To dzieci, które mając rozpoznane choroby somatyczne jednocześnie wymagają stałej, specjalistycznej opieki psychiatrycznej. Potrzebują również leczenia w warunkach stacjonarnych, a mimo to nie mogą znaleźć placówki, która zapewni im kompleksową i stabilną opiekę.
Świadczenie gwarantowane dla dzieci. RPD zwraca uwagę na lukę systemową
W praktyce ich pobyty w szpitalach psychiatrycznych i ogólnych są krótkotrwałe, doraźne, a rodzice muszą nieustannie szukać kolejnych miejsc leczenia. To powoduje brak ciągłości terapii i destabilizuje proces zdrowienia.
Rzeczniczka podkreśliła, że obecny system nie przewiduje miejsca dla dzieci, które wymagają jednoczesnej opieki psychiatrycznej i somatycznej. Dzieci te są często zbyt sprawne, by spełnić kryteria przyjęcia do zakładów opiekuńczo‑leczniczych (np. według skali Barthel). Jednocześnie ich zaburzenia psychiczne są zbyt poważne, by zapewnić im bezpieczny pobyt w takich placówkach. Z kolei świadczenia psychiatryczne opiekuńczo‑lecznicze dla dzieci nie obejmują chorób somatycznych, więc nie odpowiadają ich realnym potrzebom.
Złożony proces terapii
W efekcie powstaje luka systemowa. Brakuje świadczenia gwarantowanego, które mogłoby objąć te dzieci kompleksową opieką tak, jak ma to miejsce w przypadku dorosłych pacjentów somatycznych z zaburzeniami psychicznymi.
Odpowiedź Ministerstwa Zdrowia
Resort zdrowia w odpowiedzi z 8 września 2026 r. wskazał, że system przewiduje możliwość leczenia złożonego – rozporządzenia dotyczące opieki psychiatrycznej nakładają obowiązek zapewnienia konsultacji specjalistycznych i obecności lekarzy różnych dziedzin.
MZ podkreśliło, że organizacja świadczeń jest wspólnym zadaniem NFZ, samorządów województw oraz świadczeniodawców. NFZ może kontraktować świadczenia wyłącznie z podmiotami spełniającymi wymogi prawa, a samorząd województwa odpowiada za rozwój infrastruktury zgodnie z potrzebami mieszkańców.
Za właściwe miejsca udzielania kompleksowej opieki dzieciom z chorobami somatycznymi i zaburzeniami psychicznymi uznaje się wieloprofilowe szpitale dziecięce III poziomu referencyjnego, które zapewniają całodobową współpracę pediatrii, psychiatrii i innych specjalności.