Stop przemocy wobec uczniów-cudzoziemców

korytarz

Rzeczniczka Praw Dziecka zaapelowała do Ministerstwa Edukacji Naukowej w sprawie systemowych mechanizmów przeciwdziałania przemocy rówieśniczej wobec uczniów-cudzoziemców.

Monika Horna-Cieślak w piśmie z 9 października 2026 r. zwróciła uwagę na wnioski wrześniowego raportu „To jest polska ławka”, poświęconego przejawom ksenofobicznej wrogości wobec dzieci i młodzieży, opublikowanego przez Stowarzyszenie „Nigdy Więcej”.

Wystąpienie w sprawie systemowych mechanizmów przeciwdziałania przemocy rówieśniczej wobec uczniów-cudzoziemców (PDF, 73 kB)

Przypadki dyskryminacji i agresji

W opracowaniu odnotowano przypadki dyskryminacji i agresji, do których dochodziło w latach 2022-2026. W większości opisanych przypadków ofiarami agresji były dzieci z doświadczeniem przymusowej migracji z Ukrainy. W raporcie odnotowano również przypadki agresji wobec dzieci o innym niż biały kolorze skóry oraz dzieci z niepełnosprawnościami.

Raport wskazuje na przypadki przemocy rówieśniczej, przy czym część opisanych aktów przemocy miała miejsce poza terenem szkoły. Istotnym elementem raportu są również przypadki agresji, której dzieci doświadczały ze strony osób dorosłych – przypadkowych przechodniów czy współpasażerów środków transportu publicznego. Przedstawiono w nim także przykłady wypowiedzi medialnych nawołujących do wrogości wobec osób z Ukrainy oraz posługujących się hasłami o charakterze ksenofobicznym. Ich autorami były zarówno osoby publiczne i politycy, jak i osoby prywatne.

Zjawiska związane z przemocą rówieśniczą motywowaną pochodzeniem narodowym były również przedmiotem badań prowadzonych na zlecenie organizacji UNICEF, Plan International i Save the Children.

Sygnały docierające do Biura RPD

Do Biura Rzeczniczki Praw Dziecka także wpływają zgłoszenia rodziców i dzieci dotyczące zachowań mających miejsce na terenie szkół, które mogą mieć charakter dyskryminacyjny. Stanowią one dla RPD sygnały wskazujące na występowanie agresji i niechęci wobec dzieci-cudzoziemców, a także na możliwość nasilania się tego rodzaju zjawisk.

Rzeczniczka w piśmie do MEN wskazała, że przemoc rówieśnicza jest problemem, który może dotknąć każdego dziecka, przy czym dzieci z doświadczeniem migracji stanowią jedną z grup szczególnie narażonych na przemoc lub wykluczenie. Przeciwdziałanie przemocy rówieśniczej wobec wszystkich dzieci wymaga skutecznych mechanizmów zapobiegania i reagowania, a także działań służących budowaniu bezpiecznego i włączającego klimatu szkoły.

Apel Rzeczniczki Praw Dziecka

RPD dostrzegając trudności związane z przeciwdziałaniem przemocy i zachowaniom dyskryminacyjnym wobec uczniów-cudzoziemców, a także z uwagi na sygnały wskazujące na możliwość nasilania się tego rodzaju zjawisk w ostatnim czasie zwróciła się do resortu o przedstawienie informacji:

– w jaki sposób MEN diagnozuje skalę przemocy i zachowań dyskryminacyjnych wobec uczniów-cudzoziemców, w szczególności motywowanych uprzedzeniami dotyczącymi narodowości, pochodzenia etnicznego, języka lub doświadczenia migracji?

– jakie działania podejmuje resort w celu zapewnienia szkołom skutecznych mechanizmów rozpoznawania i reagowania na zachowania dyskryminacyjne oraz przemoc motywowaną uprzedzeniami dotyczącymi narodowości, pochodzenia etnicznego, języka lub doświadczenia migracji?

– czy Ministerstwo monitoruje zakres i sposób uwzględniania edukacji antydyskryminacyjnej i międzykulturowej w programach wychowawczo profilaktycznych szkół i placówek oświatowych?

– jakie działania profilaktyczne są obecnie prowadzone lub planowane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w celu przeciwdziałania przemocy i dyskryminacji motywowanej uprzedzeniami wobec uczniów-cudzoziemców?

– jakie działania w zakresie doskonalenia kompetencji kadry pedagogicznej do pracy w środowisku wielokulturowym oraz wspierania integracji uczniów z doświadczeniem migracji i uchodźstwa są obecnie prowadzone lub planowane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej?