Co młodzi Polacy myślą o teoriach spiskowych i demokracji?

64 proc. młodych ludzi spotyka się z teoriami spiskowymi co najmniej raz w miesiącu, a ponad połowa nie ufa ekspertom, naukowcom i instytucjom. Wyniki raportu „Między faktem a feedem” były tematem posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Młodzieży w Senacie RP.

Rzeczniczkę Praw Dziecka reprezentowała Katarzyna Hernandez, dyrektorka Zespołu Edukacji Cyfrowej i Bezpieczeństwa w Sieci.

Dezinformacja, nieufność i poczucie braku wpływu

Posiedzenie odbyło się 19 października 2026 r. we współpracy z sejmową Komisją Dzieci i Młodzieży oraz Uczelnią Korczaka. Raport przygotowało Centrum Analiz Społeczeństwa Informacyjnego Uczelni Korczaka na podstawie badania ogólnopolskiej, reprezentatywnej próby 1020 osób w wieku 16–25 lat.

Wyniki pokazują, że teorie spiskowe są stałym elementem cyfrowego świata młodych ludzi. Co czwarty badany styka się z nimi codziennie, a połowa respondentów dopuszcza możliwość, że mogą zawierać elementy prawdy. Jednocześnie 55 proc. młodych nie ufa ekspertom, naukowcom i instytucjom, 46 proc. podejrzewa, że media lub rząd ukrywają ważne informacje, a zaufanie do polityków deklaruje zaledwie 14 proc.

Jak wskazywano podczas spotkania, podatność na manipulację należy analizować z uwzględnieniem etapu rozwoju młodych ludzi oraz specyfiki środowiska cyfrowego. Media społecznościowe, komunikatory i narzędzia sztucznej inteligencji mogą sprzyjać rozpowszechnianiu dezinformacji i wzmacnianiu skrajnych przekonań.

Edukacja cyfrowa i głos młodych kluczem do przeciwdziałania manipulacji

Uczestnicy spotkania podkreślali, że przeciwdziałanie dezinformacji wymaga czegoś więcej niż samego sprawdzania faktów. Niezbędne jest rozwijanie krytycznego myślenia, umiejętności weryfikowania źródeł i rozpoznawania manipulacji, a także odbudowywanie zaufania społecznego.

Ważnym głosem była perspektywa Rady Młodzieżowej przy Parlamentarnym Zespole ds. Młodzieży. Jej przedstawiciele przypomnieli, że młodzi ludzie nie powinni być postrzegani wyłącznie jako odbiorcy treści i osoby narażone na manipulację, lecz także jako aktywni uczestnicy debaty publicznej.

Wnioski z raportu wskazują na potrzebę współpracy szkół, rodziców, ekspertów, instytucji publicznych i podmiotów odpowiedzialnych za platformy cyfrowe. Skuteczna ochrona młodych przed dezinformacją wymaga edukacji, dialogu międzypokoleniowego i wzmacniania samodzielnego myślenia.

Fot. Tomasz Paczos / Kancelaria Senatu