Skip to:

W wystąpieniu do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, Rzecznik Praw Dziecka zwrócił uwagę na poważne trudności, jakich doznają, przy staraniach o legalizację pobytu i pracy na terytorium naszego kraju, cudzoziemcy-rodzice małoletnich obywateli polskich, samotnie wychowujący dzieci.

Jak wskazał Marek Michalak: Chodzi o rodziny, w których jedynym opiekunem dzieci jest ich rodzic-cudzoziemiec. To on – posiadając pełnię władzy rodzicielskiej – troszczy się o małoletnich, dba o ich edukację, prawidłowy rozwój i dokłada wszelkich starań, aby zapewnić im godne warunki socjalne. Działań tych najczęściej nie może (z powodu śmierci, odbywania kary pozbawienia wolności itp.) lub nie chce (np. z powodu porzucenia rodziny) podjąć na rzecz dzieci drugi z rodziców, obywatel polski.

Rzecznik zwrócił uwagę, że cudzoziemcy ci, mimo swojej wyjątkowej sytuacji osobistej (sprawowanie samodzielnie opieki nad dziećmi będącymi obywatelami naszego kraju), nie posiadają pełnego dostępu do polskiego rynku pracy. Niemożność podjęcia pracy bez wcześniejszego uzyskania zezwolenia oraz ograniczona dyspozycyjność związaną z opieką nad dziećmi sprawia, że cudzoziemcy ci mają bardzo poważne problemy ze znalezieniem zatrudnienia, jako że stają się nieatrakcyjni dla przyszłych pracodawców.

- Musimy sobie uświadomić, że każdy dzień pozostawania rodziców bez pracy uderza pośrednio w prawa ich dzieci-obywateli polskich, w tym zwłaszcza w prawo tych małoletnich do godnych warunków socjalnych – podkreślił Marek Michalak.

Co jednak jeszcze ważniejsze, nieposiadanie pracy, a przez to stabilnego i regularnego dochodu czyni niemal niemożliwym uzyskanie przez tych cudzoziemców zezwolenia na pobyt w Polsce. Niepewność rodziców co do prawa pobytu w naszym kraju powoduje z kolei, że również same dzieci (posiadające przecież obywatelstwo polskie) są stale zagrożone koniecznością opuszczenia wraz z rodzicami swojej ojczyzny – jedynego kraju, który dzieci znają i kochają.

Nawet jednak w przypadku uzyskania zezwolenia na pobyt na podstawie art. 187 pkt 6 (ochrona prawa do życia rodzinnego) lub 7 (ochrona praw dziecka) ustawy o cudzoziemcach, rodzice małoletnich obywateli polskich nadal nie posiadają pełnego dostępu do polskiego rynku pracy. Nie tylko trudno im – dzięki własnej pracy zarobkowej – zapewnić godne warunki socjalne swoim dzieciom, ale bardzo często spotykają się także z odmową przyznania świadczeń pomocowych na dzieci, takich jak zasiłki rodzinne, czy świadczenie 500+, co uderza z kolei w prawo dzieci do korzystania z systemu zabezpieczenia społecznego. Problem ten został przez Rzecznika zasygnalizowany Pani Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (wystąpienia z grudnia 2017 r. i marca 2018 r.), która w odpowiedzi wskazała, że w resorcie rodziny prowadzone są prace nad przyznaniem tej grupie cudzoziemców pełnego dostępu do polskiego rynku pracy.

W ocenie Rzecznika, realizacji tego zamierzenia powinno towarzyszyć stworzenie nowego, specjalnego zezwolenia na pobyt czasowy dla cudzoziemców-rodziców małoletnich obywateli polskich, którego udzielenie nie byłoby uzależnione od wykazania przez wnioskodawców posiadania stabilnego i regularnego źródła dochodu. Jak wskazał Marek Michalak, nowe regulacje powinny jednak objąć wyłącznie tych cudzoziemców, którzy – ze względu na rzeczywiste obowiązki związane z opieką nad dziećmi posiadającymi obywatelstwo polskie – mają obecnie trudności ze znalezieniem pracy, uzyskaniem prawa do jej legalnego wykonywania na terytorium RP i do legalizacji pobytu w naszym kraju.

- Podjęcie tego rodzaju działań jest naszą powinnością wobec najmłodszych obywateli, którzy ze strony swych rodziców-cudzoziemców każdego dnia doświadczają miłości i troski. Wyciągnięcie ręki do tej grupy cudzoziemców będzie miało bezpośrednie przełożenie na poziom ochrony praw ich dzieci-obywateli polskich. Dopiero bowiem uzyskanie przez ich rodziców prawa pobytu i prawa do pracy w naszym kraju naprawdę otwiera przed małoletnimi szanse na dorastanie w godnych warunkach socjalnych oraz na pełne korzystanie przez nich z prawa do zabezpieczenia społecznego, edukacji, odpoczynku i innych praw konwencyjnych – podkreślił Rzecznik.  

Wystąpienie generalne Rzecznika Praw Dziecka do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (PDF)