Skip to:

- Edukacja dziecka ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi jest zagadnieniem szczególnym dla każdego społeczeństwa, bo jest to uczeń wymagający, stawiający szkole trudne wyzwania – podkreśla Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak w wystąpieniu do Minister Edukacji Narodowej Anny Zalewskiej. Od lat w szczególnym zainteresowaniu Rzecznika Praw Dziecka pozostaje sytuacja uczniów z różnego rodzaju deficytami.

Rzecznik wielokrotnie występował do Ministra Edukacji Narodowej wskazując na problemy tej grupy dzieci, wnosił także uwagi do opiniowanych aktów prawnych. - Z kierowanych do mnie interwencji nadal jednak wynika, że zarówno rodzice dzieci ze szczególnymi potrzebami edukacyjnymi, jak i same dzieci, borykają się z wieloma problemami szkolnymi, a obowiązujące uregulowania prawne nie zawsze są stosowane w praktyce przez dyrektorów szkół i pracowników poradni psychologiczno-pedagogicznych – stwierdza Marek Michalak i dodaje: - Można odnieść wrażenie, że nie wszystkie osoby odpowiedzialne za ich realizację po prostu je znają. Skarżący sygnalizują też problemy w realizowaniu przez szkoły zaleceń z opinii i orzeczeń wydawanych dzieciom przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne. Opisują przypadki braku tolerancji wobec tych uczniów (dotyczy to w szczególności dzieci z zaburzeniami zachowania i emocji) i wynikające z braku zrozumienia potrzeb tych dzieci konflikty w zespołach klasowych, niejednokrotnie obejmujące już nie tylko dzieci, ale i dorosłych.

W trosce o realizację praw dzieci ze specjalnymi potrzebami (ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb dzieci z dysfunkcjami) Rzecznik powołał Zespół ds. Wypracowania Zaleceń do Pracy z Dziećmi ze Specjalnymi Potrzebami Edukacyjnymi. W jego skład weszli: pedagodzy specjalni i psycholodzy, członkowie organizacji pozarządowych działający na rzecz wspierania dzieci z niepełnosprawnościami i deficytami rozwojowymi, a  także pracownicy naukowo-dydaktyczni oraz rodzice uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. - Zadaniem Zespołu było wypracowanie propozycji rozwiązań systemowych, których realizacja mogłaby poprawić sytuację tych dzieci w systemie edukacji. Wnioski z prac tego Zespołu przekazuję Pani Minister w załączeniu – informuje Marek Michalak.

Zdecydowana większość kierowanych do Rzecznika interwencji dotyczy ogólnodostępnych szkół podstawowych. - Idea edukacji włączającej jest ze wszech miar godna poparcia i wdrożenia w jak najszerszym zakresie – podkreśla RPD, który uznał, że zdiagnozowanie sytuacji dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w ogólnodostępnej szkole podstawowej może w istotny sposób przyczynić się do sformułowania wniosków służących rozwiązaniu występujących problemów i w tym celu zlecił przeprowadzenie badań sondażowych na ten temat naukowcom z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie – dr hab. prof. UMCS Agnieszce Lewickiej-Zelent i dr Dorocie Chimicz. W tworzeniu narzędzi badawczych – ankiet skierowanych do dyrektorów szkół, nauczycieli i rodziców dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi – aktywnie uczestniczyli także członkowie Zespołu. Badaniem objęto 76 losowo wybranych szkół z uwzględnieniem reprezentacji wszystkich województw oraz sytuacji szkół wiejskich i miejskich. Ankiety wypełniło 70 dyrektorów, 1935 nauczycieli i 445 rodziców.

- Pozyskane w toku badania opinie dyrektorów, nauczycieli i rodziców, przedstawione w formie raportu, przekazuję Pani Minister z wnioskiem o zapoznanie się z zawartymi tam spostrzeżeniami dotyczącymi sytuacji dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi – zaznacza Marek Michalak, wnioskując do szefowej resortu edukacji o podjęcie działań ukierunkowanych na poprawę sytuacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi i zagwarantowanie, że ich prawo do nauki w warunkach zapewniających im pełnię rozwoju będzie realizowane.

Wystąpienie generalne Rzecznika Praw Dziecka do Minister Edukacji Narodowej (PDF)

Raport „Zaspokajanie potrzeb i respektowanie praw uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (SPE) w ogólnodostępnej szkole podstawowej”

Zalecenia Rzecznika Praw Dziecka w zakresie rozwiązań systemowych usprawniających kształcenie dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi