Skip to:

To był dzień, w którym młodzi ludzie głośno wyrazili swoje zdanie. Ich referaty na temat partycypacji zainaugurowały dyskusję o udziale dzieci i młodzieży w życiu publicznym.

O wielkim dziecięcym marzeniu – idei Orderu Uśmiechu – w kontekście przestrzegania praw dziecka i dziecięcej partycypacji opowiedziała Dorota Zawadzka. To jedyne na świecie odznaczenie przyznawane dorosłym wyłącznie na wniosek dzieci. Jego 50. rocznicę powstania będziemy obchodzić już za rok. „Ten order spełnia też nasze, dorosłe marzenia, żeby być kimś odpowiedzialnym i ważnym dla dzieci. Pokazuje, że dzieci potrafią podejmować mądre i słuszne decyzje. Order Uśmiechu nam dorosłym pozwala też docenić samych siebie przez to, że dzieci zauważają nasze działania. Dziecko nie jest dodatkiem do naszego dorosłego życia. Mam wrażenie, że to my – dorośli – jesteśmy dodatkiem do jego świata” – mówiła Dorota Zawadzka, która wystąpiła na Kongresie w roli koordynatora przedsięwzięcia i Społecznego Doradcy Rzecznika Praw Dziecka. Z dumą też prezentowała Order Uśmiechu, jakim wyróżniły ją dzieci.

Dzieci mają głos

Z wykładem  pt. „Dziecko jako uczestnik życia publicznego” wystąpił Tymon Radzik, 16-latek, który już stał się współczesnym symbolem walki o partycypację dzieci w życiu publicznym. Tak jak Rzecznik Praw Dziecka chce on zmieniać rzeczywistość i domaga się pełnej realizacji praw dziecka w tym zakresie. „Tymon potrafi w mądry sposób pokazać, czego dzieci dziś oczekują od świata dorosłych. Poprzez czynne uczestnictwo w życiu publicznym udowadnia i utwierdza podmiotowość dzieci w debacie publicznej oraz w procesie podejmowania decyzji, a także motywuje inne osoby małoletnie do interesowania się sprawami lokalnych społeczności oraz całego kraju. Jego przykład pokazuje dobitnie, że definitywnie skończył się czas mówienia o prawach dziecka bez dzieci” – ocenił Marek Michalak.

W wakacje Tymon wraz z dwiema koleżankami z Głogowa reprezentował Polskę podczas konferencji „Children as Actors for Transforming Society/Dzieci jako aktorzy w zmienianiu społeczeństwa” – (CATS)  w Szwajcarii. Gości Kongresu ujął niezwykle wyważonym i mocno obudowanym merytorycznie referatem, w którym zdefiniował życie publiczne i relacje pomiędzy władzą a ludźmi, którzy tej władzy podlegają. Przedstawił sposoby uczestniczenia dzieci i młodzieży w życiu publicznym. Odwołał się do zapisów Konwencji o Prawach Dziecka i wskazał, że warto pokazywać, jak młodzi ludzie mogą angażować się w relacje z władzą.

 

Pierwszą sesję „Prawa dziecka – Odsłona przyszłości” moderowała Ewa Jarosz. Głos zabrali m.in. eksperci i badacze dziecięcej partycypacji.

Była okazja poznać „Implementację praw dzieci i uczniów w systemie edukacyjnym Izraela”, którą w swoim wystąpieniu przybliżył Yossi Michal.

Następnie Jonathan Levy, człowiek-instytucja, nauczyciel, trener, pomysłodawca międzynarodowej konferencji CATS w Szwajcarii wygłosił referat „O pedagogikę praw dziecka: pedagogika Janusza Korczaka jako inspiracja”.

„Zagrożenia i możliwości dla realizacji praw dziecka w państwach Europy Środkowej i Wschodniej oraz Wspólnoty Państw Niepodległych” podczas swojej prezentacji przedstawiła Agnieszka Makulec.

Po tym scenę opanowali młodzi ludzie, którzy podjęli dialog z dorosłymi, dzieląc się doświadczeniami z aktywności w młodzieżowych radach miast i gmin oraz pomysłami na to, jak zachęcić młodych ludzi do uczestniczenia w życiu publicznym. „Przed młodzieżą muszą stać jasne cele, które nie są jednocześnie celami narzuconymi przez liderów partyjnych” – wskazywał Artur Ryszkiewicz, i wyjaśniał: „Młodzi Polacy polityki nie tolerują, a polityków uważają za swoich wrogów. Marzy mi się, żeby kiedyś włączyć telewizor i zobaczyć polityków, którzy walczą na argumenty, a nie przerzucają się populizmami. Państwo jako dorośli powinniście edukować młodzież, moje pokolenie, w jaki sposób rozmawiać, nie obrażając drugiej strony”.

Bartłomiej Maksymowicz – przewodniczący Młodzieżowej Rady Gminy z Gliwic, odwołał się do idei młodzieżowej partycypacji w praktyce dnia codziennego w środowisku lokalnym: „Młodzi ludzie potrzebują autentyczności, a nie fasadowych rozwiązań. Wsłuchanie się w głos młodych ludzi to dobra droga, dziękuję, że tutaj na Kongresie się to właśnie dzieje” – mówił nastolatek. Jego koleżanka, Malwina Wilińska, przekonywała, że kluczowe znaczenie ma edukacja dzieci i młodzieży w zakresie możliwości i sposobów, w jakich młodzi ludzie mogą być aktywni, że szkoła powinna im pokazać, jakie mają narzędzia do działania. „Ważne jest wsparcie od dorosłych. Dorośli powinni nas słuchać. Nam nie zależy na otrzymywaniu obietnic, nam zależy, żebyśmy byli wysłuchani” – podkreślała.

Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak przypomniał, że na szczęście do przeszłości odchodzi kiedyś popularne, a bardzo szkodliwe powiedzenie: „dzieci i ryby głosu nie mają”. Już Korczak wskazywał bowiem, by dorośli rozmawiali z dziećmi, a nie do nich przemawiali. „Ze smutkiem obserwuję, że nikt z rządu nie znalazł dziesięciu minut, by skierować tu swoje kroki i posłuchać, co macie do powiedzenia. Czas najwyższy mówić poważnie o młodych ludziach” – zaznaczył RPD i podkreślił, że skieruje do Prezesa Rady Ministrów wystąpienie generalne, w którym zawrze główne tezy Kongresu i głosy młodych ludzi z apelem o umożliwienie im większej partycypacji w życiu publicznym.

Jonathan Levy zwrócił uwagę, że politycy są zakładnikami swoich partii. „Nie mogą wychodzić przed szereg. Często są też zakładnikami swojego wieku” – dodał. Batia Gilad, podsumowując debatę, odwołała się do słów Janusza Korczaka i wskazywała, że obowiązkiem dorosłych jest przygotowanie obywateli, gotowych do udziału w życiu społecznym. „Naszą rolą jest otwierać im drzwi” – mówiła, wskazując na dzieci i młodzież.

 

Sesja druga należała do spotkań warsztatowych, które pozwoliły uczestnikom znaleźć odpowiedzi na pytania:

- „Jak uczyć o prawach dziecka/prawach człowieka? Doświadczenie w edukacji nieformalnej”, które omówili Dariusz Grzemny i Anna Lechowska.

- „Mapowanie dziecięcej partycypacji i co z tego wynika?” – pytała Maja Brzozowska-Brywczyńska.

- „Udział młodych ludzi w procesach decyzyjnych na różnych szczeblach społecznych z odniesieniem do przykładów z praktyki” przedstawiła Agnieszka Stelmach.

- „U Króla Maciusia. Warsztat o prawach dziecka – gra edukacyjna dla najmłodszych (3-6 lat)” omówiły Anna Czerwińska i Anna Dybała.

Następnie na wspólny warsztat pt. „Korczak przeciwko złu”, gdzie także można było usłyszeć młodych ludzi, zaprosili Wojciech Lasota („Korczakowski efekt” w instytucji) i Lyaysan A. Rybakova („Rola młodzieżowych organizacji: wartości humanistyczne czy neonazizm?”). Młodzi ludzie: Angelika Karwowska, Malwina Wilińska, Bartosz Głowacki, Bartek Maksymowicz i Artur Ryszkiewicz przybliżyli zagadnienia „Po drabinie demokracji do partycypacji”.